ऐँजेरु

~ राजकुमार बानियाँ ओछयानमा एक जना तालुचिन्डे बूढा बसेका छन् । धर्के लुंगीभन्दा माथि उनले केही लगाएका छैनन् । बगलमा किताब र पत्रपत्रिका छरपस्ट छन् । सेतो झूल एक छेउमा थन्किएको छ । घरी फोन त घरी हातेफोनले बोलाइरहेको छ । फोनमा होस् वा वरपरि धुइरिएका धुस्रेफुस्रे अनुहारहरुको समस्या पालैपालो ध्यानपूर्वक सुनिरहेका छन् । खासमा भूपू मन्त्री मात्र हुन्, भीमबहादुर तामाङ । काठमाडौँ, सीडीओ टोलको एउटा घर (कोठा भने पनि हुन्छ) मा छन् । आजीवन दीनदुःखीका माझ रहन रुचाउने तामाङका बारेमा अहिले पनि सहरमा थुप्रै गसिप चलिरहेका छन्– पहिलो राष्ट्रपतिमा उठाउन खोजिएका भीमबहादुर नआएपछि रामवरण यादवलाई चिट्ठा प¥यो । नेपाली काग्रेसले जनजाति नेता भएर होला, भीमबहादुरलाई त्यस्तो प्रस्ताव गरेको रहेछ । तर, उनले राष्ट्रपतिको ऐतिहासिक जिम्मेवारी सम्हाल्ने त के, सोच्नसमेत सकेनन् । भन्छन्, “मैले कहिल्यै पदको रहर गरिनँ । पदबाहिर रहँदा नै म स्वतन्त्रता अनुभव गर्छु ।” प्रोटोकल झेल्न सकस हुन्छ रे उनलाई । टेम्पो, माइक्रोबस अनि पैदल हिँड्दा सर्वसाधारणसित हाई–हेलो गर्नुमा जति मज्जा अरुमा उनले देखेका छैनन् । कतिसम्म भने, कार चढ...

राजकुमार बानियाँ ठमेल ठेगानाको पम्परनिकल बेकरी एउटा ग्यालरीजस्तो लाग्छ। चिल्ला भित्तामा मझौला फ्रेमहरू औधी सुहाएका छन्। झट्ट हेर्दा पेन्टिङ्जस्ता लाग्ने यी फोटोहरूलाई क्याप्सन चाहिँदैन। मानिस, प्रकृति, प्रेम अनि स्वतन्त्रताका विम्बहरू छन् फोटोमा। तिनमा बेग्लै सौन्दर्य छ। आँखा फ्रेमबाहिर कतै जाँदैन। फोटो र कलाको सुन्दर 'कम्पोजिसन'। दामोदर कुण्ड, कागबेनी, उत्तर कैलाश, तेङबोचे, मनास्लु आदि फोटोमा खुब टोलाउँछन् पर्यटक। तिनका पारखी आँखा कसै गरी अघाउँदैनन्। यसरी झुक्याउने आर्ट-फोटो खिच्छन्, मणि लामा, ६७। यी चुल्ठे मणिको हुलिया पनि पेन्टरको जस्तो छ। उनका 'पर्फ]{ट सट'का बारेमा स्वदेशीभन्दा विदेशीहरू 'अपडेट' छन्। काठमाडौको बौद्धमा चिनियाँ लामा परिवारमा जन्मेका हुन्, मणि। उनका बाबु पुण्यज्वाला बौद्धका पुजारी रहेछन्। लाग्छ, फोटोग्राफीमा उनको सोख जन्मजात हो। १३, १४ वर्षको उमेरमै उनले कोडाकको बक्स क्यामरा चलाएका रहेछन्। बौद्धबाट मखनसम्म एक घन्टा हिँडेर फोटो धुलाएको अनुभव छ, मणिसँग। त्यतिखेर चल्तीमा थियो, तलेजु मन्दिरको उत्तरतिर फर्केको राज फोटो स्टुडियो। एक रोलक...