ऐँजेरु

- राजकुमार बानियाँ महानगरीय होहल्ला र उकुसमुकुस छ पर्खालबाहिर। भित्र यति शान्त र रमणीय इलाका होला भनेर पत्याउनै मुस्किल। जताततै वसन्त ऋतुका चराहरू चिरबिराइरहेका छन्। लतालहराहरू पुष्पित र पल्लवित छन्। बुट्टे झ्यालहरू गनेर सकिँदैनन्। विदेशी पाहुनाहरू यतै टहलिरहेका छन्। विश्व सम्पदामा सूचीकृत दरबार स्क्वायरको झझल्को दिने होटल द्वारकिाज प्रचलित भाषामा हेरटिेज प्लाजा हो। नेपाली शैलीको आर्किटेक्ट डिजाइन भएको यो होटलका बारेमा विदेशी अखबार, म्यागेजिन, टेलिभिजनले केही न केही लेखेकै हुन्छन्। डकुमेन्ट्री उत्तिकै बनेका छन्। केही समयअघि क्यानडा पुग्दा बोल्ड एन्ड ब्युटिफुल पर्सनालिटी अम्बिका श्रेष्ठ, ८१, लाई एक जनाले खुसुक्क भनेछन्, 'मैले तिमीलाई टीभीमा देखेकी थिएँ।' कति देखाइसकेका छन् भने अम्बिकाले आफूलाई चिनाउनु पर्दैन, सजिलै चिनिहाल्छन्। संस्थापक अम्बिका होटल सञ्चालन भएको ४४ वर्षपछि बल्ल 'पाँच तारा' लिने प्रक्रियामा गएकी छन्। तर, काठमाडौँका पाँचतारे होटलभन्दा महँगो छ, द्वारकिाज। रोयल सुइटको शुल्क रातकै १८ सय अमेरकिी डलर छ। "तैपनि, हाई लेभल विदेशी ...

- राजकुमार बानियाँ सेतो टोपी, सेतो कुर्ता, सेतो सुरुवाल, सेतो जुत्ता, सेतै दाह्री। यी श्वेत वस्त्रधारी कसैलाई हिन्दु लाग्न सक्छ त कसैलाई मुसलमान, कसै कसैलाई इसाई पनि लाग्न सक्छ। किनभने, यो कुनै घेरा नकोरएिको प्रतीकशून्य साझा रंग हो। यसमा सबै रंग अटाउँछन् र सबै रंग बिलाउँछन् पनि। शिरदेखि पाउसम्म सेतो वस्त्र लगाएर सदाचार, सरलता र सात्विकताको सन्देश दिने प्रख्यात प्राकृतिक चिकित्सक हरपि्रसाद पोखरेल, ५०, राजधानीमा प्रायः पैदल यात्रामै भेटिन्छन्। बिरामीले बाटोमै रोक्छन्, रपिोर्ट देखाउँछन् र निःशुल्क परामर्श लिन्छन्। त्यसरी हजारौँ हजार बिरामी हेरसिकेका छन् उनले। त्यसैले त उपनाम पनि पाएका छन्, जीवित अस्पताल। पुस्तकमा वणिर्त चिनियाँ खालीखुट्टे डाक्टरलाई सम्झाउने हरपि्रसादको चिकित्सा सुई, गोली र शल्यक्रियाविहीन प्राकृतिक उपचार पद्धति हो। यसमा पानी, माटो, बाफ, मालिस र योगाभ्यास नै पर्याप्त छ। खास गरी नसर्ने रोग दम, मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मोटोपन, पिनास, मुटु र पेटका रोग, नसा च्यापिएको आदि समस्यामा यसले चमत्कारी प्रभाव देखाएको छ। शारीरकि रूपमा गृहस्थ र मानसिक रूपमा सन्न्या...

- राजकुमार बानियाँ मझौला मण्डप। नजिकै तन्त्र, ज्योतिष, उपनिषद्जस्ता ग्रन्थहरूले भरएिको काठेदराज। बिहान ८ बजे नै चकटीमा पलेँटी मारेर बसेका छन्, 'लामा ज्योतिषी' जगमान गुरुङ, ६८। कसैका हस्तरेखा, कसैका निधारका रेखा त कसैका जन्मकुण्डली हेररिहेका छन्।  कसैको नेपाली कागज मड्याएर चिनाटिपन बनाइरहेका छन् बडो शान्त र धीरतापूर्वक। दशकौँदेखि जगमान यसै गरी ज्योतिष साधना गररिहेका छन्। तर, कसै गरी आफ्नो भड्किलो विज्ञापन नहोस् भन्नेमा सचेत छन्। त्यसैले फलाना-ढिस्काना नेता, ओहदावाल, फुलीवाल आउँछन् पनि भन्दैनन्। भविष्य जान्न चाहने राजादेखि रंकसम्मलाई उनको  ढोकामा स्वागत छ। नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका प्राज्ञ रहिसकेका र नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय अन्तर्गतको राष्ट्रिय संस्कृति अध्ययन केन्द्रका बहालवाला कार्यकारी निर्देशक जगमानलाई यसमा गर्व पनि छ। यसैको कारण आफू पूर्वप्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको पारिवारिक ज्यो तिषीका साथै प्राज्ञ हुन सफल भएको बताउन उनलाई संकोच लाग्दैन। भन्छन्, "ज्योतिष विद्याले नै मलाई यो तहमा पुर्‍यायो। मजस्ता त कति थिए र कति छन्।" फलादेश ...

- राजकुमार बानियाँ जीवित भए/नभएको अस्पष्ट स्थितिमा झन्डै १२ वर्ष गुफा बसेछन् पुराना गायक पूर्ण नेपाली, ६०। ठिट्यौलीमै 'कलिलो तामालाई सोध रामालाई', '१६ वर्षे उमेरमा मै पनि झिल्के हुँदो हुँ' जस्ता गीत गाएर जनजिब्रोमा बसेका उनलाई बुढ्यौलीले छोएकै रहेनछ, मृत्युको के कुरा ! ७ चैतमा प्रज्ञा भवनमा जीवनमै पहिलोपल्ट एकल साँझ गरी उनले आफ्ना श्रोताहरूलाई पुराना अजम्बरी गीत मात्रै सुनाएनन्, राष्ट्रिय गीतहरूको एल्बमसमेत सुम्पिएका छन्, 'होसियार, नेपाल मेरो घर हो, नेपाली मेरो थर हो।' जमानामै 'वर होइन पीपलको छायाँले, गाँठो पार्‍यो हजुरकै मायाले',  'ए भेना यो साल, ल्याइदेऊ मलाई पछ्यौरी वनमाला', 'काली पनि देखेँ मैले गोरी पनि देखेँ, ससुराकी छोरी पाँचवटी देखेँ', 'काँ हो नानी घर तिम्रो, काँ हो माइती मावल, नानी त रैछौ हाम्रै दाँवल,' 'कैले माया पोखरा कैले माया खैरेनी, मायालु सम्झी कति रोइरनी' आदि दर्जनौँ गीतका संकलक र गायक अझै जवान रहेछन्। त्यो एकल साँझपछि आफ्नो आयु बढेको आभास पाएका छन् उनले। "गोपाल योञ्जन र कल्याण ...

- राजकुमार बानियाँ जहाँ मेसिन, त्यहाँ मेकानिकल इन्जिनियर भन्ने चल्तीको सूत्र कृष्णबहादुर नकर्मी (केबीएन), ६१, को हकमा अलिकति संशोधन गर्दा ठीक हुन्छ- जहाँ टर्बाइन, त्यहाँ केबीएन। हुन पनि नेपालको लघु जलविद्युत् क्षेत्रका 'पायोनियर' नकर्मी मुलुकभित्र र बाहिर टर्बाइन डिजाइनरका रूपमा परिचित छन्। काठमाडौँको यट्खा, दमाई टोलमा जन्मेका नकर्मीको मेकानिकल इन्जिनियरङिमा जेनेटिक प्रभाव छ। उनको पुख्र्यौली पेसा नै फलामको काम हो। उनका बाबु रामबहादुर टेक्निसिएन रहेछन्। बाजे गणेशबहादुर कति मल्टिपल पर्सनालिटी भने जरसा'बका ड्राइभर, इलेक्टि्रसियन, काष्ठकर्मी, ज्यासल कालिगढ पजि। उनका काका अक्कलमानले पनि पेल्टन टर्बाइन बनाइसकेका छन्। बच्चैदेखि बाजेसँगै हात कालो बनाए उनले । मेसिन छुने, चलाउने, पुछ्ने, कस्ने आदि काममा उनलाई कसैले रोकेन पनि। इन्जिनियरङि अझ मेकानिक्स शब्दमा उनको अनुराग क्रमश: बढ्दै गयो। बुबाको जागिर टिम्बर कर्पोरेसन हेटौँडामा भएकाले उनको पठनपाठन त्यहीँकै भुटनदेवी स्कुलमा भयो। काठमाडौँको युवक मावि पकनाजोलबाट एसएलसी नगर्दै उनले घरेलुको साना तथा हस्तकला सेक्सनम...

- राजकुमार बानियाँ धेरैजसो फिटनेस क्लबतिर वा स्वीमिङ पुल छेउछाउ घुमिरहेका हुन्छन्, कार्टुनिस्ट रविन साय्मि, ४१। किनभने, कतिपय कार्टुनको 'आइडिया' उनले त्यहीँ पाएका छन्, कतिपय त्यतै कारेका पनि छन्। अखबारी पाठकका यी पि्रय कार्टुनिस्ट कहिलेकाहीँ बडो फसादमा पर्छन्। चित्र आए संवाद पाउँदैनन्, संवाद पाए चित्र भेट्टाउँदैनन्। त्यस्तो स्थितिमा कनीकुथी कार्टुन उभ्याउनुभन्दा बरू कामै छाडिदिन्छन्। पात्रको 'फेसियल क्यारिकेचर'का साथै चोटिलो संवाद चाहिन्छ उनलाई। त्यसैले त उनका राजनीतिक कार्टुनमा सुशील कोइरालाको घुमि्रएको दाह्री, पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'को मोटो जुँगा, माधवकुमार नेपालको डल्लो अनुहार, बाबुराम भट्टराईको चरीचुच्चे नाक वा झलनाथ खनालको बाक्लो ओठ पाठकलाई स्वादिलो लाग्छ। एउटा कार्टुन बनाउन उनी पाँच/छ घन्टासम्म खर्चन्छन्। "चित्र लेख्न जान्नुपर्‍यो अनि व्यंग्य गर्न सक्नुपर्‍यो," कार्टुनिस्टको योग्यताबारे रविन भन्छन्, "चित्र लेख्न जानेर पनि कार्टुनिस्ट बनिँदैन, व्यंग्य गर्न जान्दैमा पनि कार्टुनिस्ट बनिँदैन।" काठमाडौँ, ताहा...